Op de middag van de 29e juli vertrok ik naar Tokyo om daarvandaan ‘s avonds samen met andere vrijwilligers door te reizen naar het noorden. Ik had al een paar keer contact gehad met Dwight maar het lukte steeds niet om iets af te spreken. Net die avond dat ik er was op doorreis, moest ook hij in Tokyo zijn voor een toespraak.  Na een gezellig diner vertrokken hij, zijn tolk en ik met de metro. Het was goed om hem juist die avond te ontmoeten: ik werd letterlijk uitgezwaaid door een lid van ons help4japan-team.

Om half 11 ‘s avonds voegde ik me bij de vrijwilligers van de Grace City Relief-groep. Deze groep helpt twee keer per week in Ishinomaki en neemt dan mee wie zich aanmeldt en gemotiveerd is. Mensen zoals ik, ongeacht hun religie of achtergrond. De groep bestond deze keer uit het gospelkoor van de kerk en mensen uit o.a. Canada en de Verenigde Staten. Met 3 busjes reden we de hele nacht door om rond 6 uur ‘s morgens in Ishinomaki aan te komen.

Als je dan half slaperig de stad in komt zie je eerst gewoon huizen. Nou ja, gewoon; als je beter kijkt zie je dat de muren en de bovenverdieping intact zijn, maar dat beneden de tsunami heeft huisgehouden.
Omdat het nog zo vroeg was, parkeerden we de busjes eerst op een heuveltop die uitkeek over de zee. Als je naar beneden keek, zag je één grote vlakte. Ik dacht nog ‘dit was vast de haven’. Die illusie werd ruw verstoord toen ze me vertelden dat het grote gebouw dat ik zag, het ziekenhuis was. Het water was tot aan de derde verdieping gekomen. Ziekenhuizen staan ook hier doorgaans in woonwijken. Toen ik thuis op googlemaps keek, zag ik inderdaad aanduidingen als ‘Kapsalon X’, ‘Creche’ en ‘Snackbar Y’ op de kale plekken voor mij.
Langs de heuvel daalden we af naar de vlakte. Hé, ik ruik de zee, dacht ik. Waarna de gewaarwording volgde dat juist die zee, die daar zo idyllisch kalm aan de einder kabbelde, dit heeft veroorzaakt.
Gelukkig voor mij motregende het deze dag. Dat betekende: relatief weinig stof, stank, muggen en vliegen. Ishinomaki had namelijk een omvangrijke visindustrie. Bij de tsunami zijn de vriezers in de opslagplaatsen beschadigd waardoor de vis is gaan smelten. Je kunt je voorstellen wat dit aan stank en ongedierte opleverde.

Deze dag heeft het gospelkoor op twee plekken in Ishinomaki gezongen: in een klein kerkje en bij een buurthuis. Het deed me goed om bepaalde liederen zoals Amazing Grace mee te kunnen zingen. Een aantal van de aanwezige mensen was diep ontroerd door de muziek. Hopelijk helpt het hen bij de verwerking en kunnen ze er hoop uit putten.

Bij het buurthuis, onze volgende stop, werd eten uitgedeeld. In de wijk die we bezochten, Koganehama, stonden namelijk huizen zoals ik die bij binnenkomst van de stad had gezien: beneden leeg, maar met zijmuren en boven intact. De mensen in deze buurt hebben het evacuatiecentrum verlaten en zijn op de eerste etage van hun huis gaan wonen. Dit betekent wel dat ze leven zonder keuken en toilet. Vandaar ook dat het uitdelen van een warme maaltijd nog steeds nodig is.

Terwijl ze in de rij stonden, begon het zachtjes te regenen. Toen ik paraplu’s die we toevallig bij ons hadden, uitdeelde, vertelde één man dat ze daar heel blij mee waren ‘omdat de regen hen angst aanjoeg’. O ja, Fukushima, denk je dan. Tijdens en na het uitdelen van het eten, waren er andere vrijwilligers aan het knutselen en spelen met de kinderen. Toen we rond een uur of vier klaar waren met opruimen  herinnerde ik me dat ik nog een senbazuru bij me had. De baas van het buurthuis waar alle hulp gecoördineerd werd, nam hem in ontvangst. Het viel me op hoe open hij stond voor hulp en ook voor de senbazuru. Hij vertelde dat veel mensen komen om te helpen en dat ze van harte welkom zijn. Dit in contrast met de getroffenen uit Fukushima waar Hiroyuki geweest is. Op het moment is zijn grootste zorg dat straks de winter komt en dat dan de huizen nog niet dicht zijn gemaakt. Er heerst nu een groot gebrek aan timmerlieden en materiaal. Hoewel hij ook in zijn wijk/stad met mensen te maken heeft die zich afsluiten en ‘liever met rust gelaten willen worden’, maakt hij plannen voor de toekomst die verder gaan dan alleen zijn eigen huis en haard. Veel mensen hebben geen werk meer en de werkloosheidsuitkering stopt na 6 maanden. Als ze geluk hebben krijgen ze uiteindelijk een schadevergoeding tussen de 4,000 en de 16,000 Euro. En dat terwijl huizen in Japan minstens zo duur zijn als hier in Nederland. Daarom wil hij een marathon organiseren om daarmee geld in te zamelen voor de opbouw van de huizen van hen die alles hebben verloren.

Ons reisdoel was in eerste instantie onze familie in de bergachtige provincie Nagano. Nagano ligt op dezelfde breedtegraad als Tokyo, maar meer in het binnenland. De levensomstandigheden waren, op een aantal details na, vrij normaal. Wel was er, nu bijna alle kernenergiecentrales uitgeschakeld zijn, een tekort aan elektriciteit. Om de dagelijkse energiepieken te verlagen werken fabrieken in het hele land ook in het weekend om dan op twee andere dagen in de week vrij te zijn. Dit maakte het wat lastiger om met mensen iets gezamenlijk af te spreken. Ook voor gezinnen, waar de kinderen wel in het weekend vrij zijn maar de werkende ouders niet, kan de situatie lastig zijn. Daarnaast worden sportwedstrijden bij voorkeur op tijdstippen gespeeld dat er geen lichten nodig zijn. Verder is in veel openbare gebouwen, de treinen, de stations, etc. de airconditioning uitgeschakeld of anders op een hogere temperatuur ingesteld dan normaal. Ik zou hier persoonlijk veel last van hebben gehad (ik kan niet goed tegen hitte) ware het niet dat de temperatuur dit jaar alleen de eerste en de laatste paar dagen van onze reis rond de 40 graden lag terwijl die de overige dagen rond de 26 graden schommelde.Vanuit Nagano hebben we twee senbazuru naar Miga in Okinawa verstuurd.

Op bezoek bij onze familie in Asahi stelden we opgelucht vast dat ook zij in goede gezondheid verkeren. Ze waren opgetogen dat we kwamen en dat ze ons hun verhaal konden vertellen. Ze hadden al tegen elkaar gezegd, dat we dit jaar wel zouden overslaan na alles wat er gebeurd is. Asahi ligt aan de grote oceaan en moet het hebben van visserij, landbouw en toerisme. Toen we langs de kustweg reden moesten we een omweg maken omdat een fietsbrug midden op de gewone weg lag. Het haventje bij de stad is beschadigd en in de woonwijk ernaast zagen we huizen als blokkendozen zonder ramen. We hoorden dat onze oom na de aardbeving gewoon de hond was gaan uitlaten. Toen de tsunami kwam, was hij gelukkig net op een hoger gedeelte van de kust. ‘s Avonds laat kwam hij pas thuis, want hij had bij de haven geholpen. Al die tijd zat onze tante ongerust te wachten want alle telefonienetwerken lagen plat. We reden ook langs het hotel waar we wel eens verbleven. Het was niet in bedrijf want de benedenverdieping was leeggespoeld door de tsunami. Van zwemmen kan voorlopig ook geen sprake meer zijn. De kustbescherming vertoont gaten omdat een deel van de basaltblokken meer landinwaarts is gespoeld.

Twee maanden na de ramp moesten veel boeren rond de stad hun oogst van o.a. spinazie en aardbeien vernietigen omdat er radioactiviteit in werd aangetroffen. Onze nicht, die bij een apotheek werkt, krijgt steeds meer vragen over voedsel. Mogen we deze groente wel eten? En is de vis nog wel gezond? Het gebrek aan toeristen en de slag voor de boerenbevolking trekken een wissel op de economie van de stad die ook de nering van onze neef, die een winkel heeft, niet onberoerd laat.

Op het gemeentehuis van Asahi is een wand met aandenkens en wensen uit verschillende landen. Wij hebben onze eerste senbazuru aan een vertegenwoordiger van de gemeente overhandigd.

Miga heeft zich met name op het JFC in Barneveld, waar zij afgelopen jaar haar lessen volgde, ingespannen om geld in te zamelen en vogels te vouwen. Van haar was ook het idee om een typisch Nederlandse senbazuru te maken: een tsuru-bundel met alleen rode, witte, blauwe en oranje kraanvogels eraan. De leerlingen van het Fontanus hebben uiteindelijk ongeveer drieduizend tsuru gemaakt, meer dan genoeg dus voor een heel speciale tsuru-bundel. Op de tsuru’s hadden veel leerlingen ook een wens of bemoediging geschreven voor de slachtoffers van de ramp. Sommigens zelfs in het Japans!

Terug op Okinawa woonde Miga een speciaal concert bij. Miga’s vader beoefent namelijk een ongewoon muziekinstrument waaraan je ritmische geluiden kunt ontlokken die doen denken aan castagnettes. Via zijn contacten werd op Okinawa een concert gegeven door muzikanten uit Sendai. Bij dat concert heeft Miga twee van de zes tsuru-bundels overhandigd. De muzikanten waren verrast en blij met deze blijken van medeleven uit Nederland. Ook vonden ze de senbazuru in onze nationale kleuren erg mooi en passend bij de boodschap. Tijdens het concert hingen de bundels op het podium.

Na het concert namen ze de bundels mee naar de stad Sendai. Sendai was het middelpunt van de grote aardbeving die aan de tsunami voorafging. De tsunami zelf heeft de stad ook getroffen en veel slachtoffers gemaakt. Begin augustus is er in bijna alle steden van Japan een feest met grote slingers boven de straten. De kinderen hangen dan wensen aan deze slingers en hopen dat die wensen in vervulling gaan. Ook in Sendai werd dit jaar dit evenement gehouden. Alleen stond het dit jaar in het teken van de mensen die overleden zijn en hen die zijn achtergebleven. Behalve de gewone slingers hingen in de straten van Sendai ook overal senbazuru uit de hele wereld. Ook onze wensen, en misschien wel jouw wens, om hen kracht, liefde, hoop en een goede toekomst te wensen, hingen daar!

Naast het aanleren van een aantal specifieke sushi-trucs zoals het rollen van maki-sushi, werden de deelnemers ook deelgenoot gemaakt van ‘kookgeheimen’ als de juiste bereiding van de rijst, van de sushi-omelet met behulp van kookstokjes en het preparen van de garnalen. ”Zo in een groepje sushi maken is echt ideaal om samen een aangename avond door te brengen – zoiets als een avondje gourmetten, maar dan leer je er ook nog wat van”, aldus een begeesterde sushikok-in-opleiding.

De eerste helft van de avond besteedden we aan het klaarmaken van de ingrediënten van de sushi. 4 Deelnemers gingen in de keuken aan de slag met de zoete omelet. ‘Dat viel nog niet mee, eieren omkeren met stokjes. Maar na de eerste keer ging het steeds makkelijker’, aldus één van de drie mannelijke deelnemers. De overige sushi-koks-in spé hielden zich intussen bezig met de garnalen. Hoe snijd je die zodanig dat die zonder hulpmiddelen op een blokje sushi blijven liggen? Ook op de avocado, kampyo, etc. werd het mes losgelaten zodat ieder een mooie uitstalling van ingrediënten op zijn bord kreeg.

De tweede helft van de avond was voor het klaarmaken van de sushi. Eerst waren de nigiri-sushi aan de beurt, de rijstblokjes met topping, zeg maar. De rijst niet te zacht of juist te hard aandrukken en vooral je handen nat houden, anders zien die eruit als van de verschrikkelijke sneeuwman. Het rollen van de sushi in de zeewierbladen ging bij de één zonder problemen, bij de ander moesten er wat knip-en-plak werkzaamheden aan te pas komen. Maar uiteindelijk had iedereen bij het in stukken snijden van de rollen bewondering voor zijn/haar eigen kunnen: wat een plaatjes allemaal!

Tenslotte konden we ons na gedane arbeid aan het verorberen van de heerlijke hapjes wijden.

Itadakimasu!

Dwight heeft de tsuru’s inmiddels overhandigd aan de president van zijn voetbalclub. Dwight bracht daarbij ons medeleven over en onze wens dat de tsuru’s een teken van hoop voor de Japanners in nood zullen zijn. De president toonde zich geroerd dat o.a. kinderen van basisscholen hun tijd en moeite ervoor over hadden om via tsuru’s de mensen in Japan te steunen.

Zie ook: Japans bericht op JEF site
Onder de foto staat globaal:

We hebben duizend kraanvogels ontvangen vanuit Nederland die het gevoel en de gebeden vertegenwoordigen voor de reconstruktie van Japan.  Coach Dwight bracht de kraanvogels vanuit Nederland mee waar hij verbleef na de aardbeving. Een Japans meisje dat in Nederland studeert, voelde zich slecht door de ramp die het oosten van Japan trof. Dus organiseerde zij, Miga Sugimoto, met hulp van Dwight inzamelingsacties voor het getroffen gebied. Deze kraanvogels komen hieruit voort.  Ze zijn gemaakt door Hollandse (basisschool)leerlingen met gebeden.  Van over de hele wereld sturen zij ons kracht voor herstel.

Op het moment kan de club de tsuru nog niet kwijt in het rampgebied. Daar zijn ze nu met andere zaken bezig (evacuaties, opruimen, schoonmaken). Tot de tsuru daar wel afgeleverd kunnen worden, hangen ze in een prijzenkast van de voetbalclub, met foto en al. Er staat ook een Japanse tekst bij.

De tsuru hebben al gediend als symbool tijdens een bijeenkomst van kinderen op de club terwijl Dwight en het team op trainingskamp waren.
Deze kinderen waren bijv. hun speelplaats tijdelijk kwijt door de aardbeving. Onder de tsuru stond een donatiedoos waar giften in gedeponeerd konden worden.

Zodra de situatie verbetert zal de club proberen om de tsuru toch af te leveren. Tot dan doen ze hier dienst als teken van meeleven van de mensen uit Nederland.

Naschrift: omdat we uiteindelijk wel 6 senbazuru’s hebben gemaakt, blijft deze bij JEF in Chiba als blijvend symbool.

Al met al een enerverende maar vooral succesvolle 45 minuten. De opbrengst wordt geschat op 350,- Euro. En dat is exclusief de talenten die vanwege tijdgebrek niet geveild konden worden, maar waarop men nu kan intekenen op de school. Daaronder zijn nog zeer gewilde items als ‘High tea voor 4 personen (door 2 meiden)’, ‘Chocoladetaart’, ‘Sushi voor 2 personen’, ‘Handgemaakte tekening van Donald Duck’, ‘Eénwielerles incl. koek en drankje’, etc…

Doordat Dwight waarschijnlijk zondag 27 maart weer naar zijn team JEF in Japan afreist, is er een nieuwe uitdaging bij onze actie gekomen: zaterdagavond moeten we 1000 kraanvogeltjes afhebben, aan elkaar geregen en al.

In De Hoeksteen troffen we de leerlingen van groep 3 t/m 8 gezellig gezamenlijk in één lokaal, met de kleinsten vooraan op de grond. Zoals afgelopen maandag al het geval was, vertelde Miga in een rustig tempo, en daardoor duidelijk voor iedereen, over de reden waarom ze in Nederland is.

Dwight wisselde met Miga af om te vertellen hoe hij de aardbeving en de ontploffing van de raffinaderij had ervaren.

Hierna vertelde Miga over onze actie, de tsuru’s en de inzameling. Ook deed ze de leerlingen ideeën aan de hand om geld in te zamelen. Aan het eind kreeg Miga een heel hartelijk applaus voor haar prestatie om binnen 6 maanden zo goed Nederlands te spreken dat ze zelfs een presentatie kan geven.

Naderhand, terwijl aan de ene kant van het klaslokaal Miga druk was met het vertalen en opschrijven van namen in het Japans, deelde Dwight aan de andere kant handtekeningen uit.

Al snel na 14:00 werden de hoofdtafels bemand door vrouwen van allerlei leeftijden. Geholpen door Elly en Rië Tobori en hun vriendinnen Mai, Simone, Camila en Jenita, kregen de overige dames uitgebreid uitleg over hoe ze een tsuru moesten vouwen. Daarbij bleken de tsuru’s in eerste instantie toch wat moeilijker dan verwacht. De kleuterschool overslaan mocht dan een blijk van volwassenheid geweest zijn, het gemis aan vouwervaring, liet zich nu toch hier en daar gelden. Gelukkig lukte het de jonge dames om aan ieder vogeltje een zodanige draai te geven dat alle kraanvogeltjes uiteindelijk presentabel waren.

Allengs verschenen ook enkele jonge mannen om te helpen vouwen, sommigen net de lagere groepen van de basisschool ontgroeid. Ook zij wierpen zich vol enthousiasme op het creëren van unieke en toch verzendbare kraanvogel exemplaren. Anderen begonnen wat minder, maar lieten allengs mooiere resultaten zien. Zo uitte één jongmens tegen zijn zus de volgende tekst: ”Kijk, deze lijkt net alsof hij tegen de muur is gevlogen, maar deze is al veel minder tegen de muur gevlogen”. Oefening baart kunst, dat bleek ook hier.

Terwijl iedereen geconcentreerd aan het vouwen was, verschenen er twee ondernemende jongemannen met een mandje vol zelfgebakken chocoladecakejes. Te koop voor het goede doel, onze actie voor Japan. De dag tevoren waren deze heren al door Miga in de supermarkt gesignaleerd met een karretje vol cakemeelpakken. Binnen de kortste keren verlieten de jongens met een lege mand maar volle beurs het pand. Ze hadden haast, want het volgende cakebeslag moest de oven in! Bravo!

Met een groep van ongeveer 45 vrouwen, kinderen en mannen hebben we het prachtige aantal van 500 tsuru’s gevouwen. Een heel mooi aantal, want daarmee zijn we al halverwege de 1000! Tijdens de 2 uur dat er gevouwen werd, is bovendien het mooie bedrag van 100 Euro opgehaald. Iedereen hartelijk bedankt!

Vanmorgen, maandag 21 maart, klokslag 9 uur stonden Dwight Lodeweges en Miga op de stoep van de Van de Berghschool in Voorthuizen. Miga ietwat nerveus, want voor het eerst een presentatie geven is niet niks. En als je dat dan ook nog eens in een vreemde taal, het Nederlands moet doen, kun je je haar gevoel wel voorstellen.
De grote overblijfruimte van de school was volgepakt met leerlingen, van groot tot klein. Miga stak van wal met een powerpoint-presentatie, daarbij ondersteund door haar gastmoeder Marjan Wondergem. Ze begon met uit te leggen wie ze was en waar in Japan ze familie had. Vervolgens vertelde ze kort over de ramp. Meneer Lodeweges nam het daarna van haar over door in duidelijke bewoordingen en met gebaren, die ook voor de kleinsten begrijpelijk waren, uit te leggen hoe het voelt om in een aardbeving verzeild te raken. En als dan ook nog eens vlakbij een grote brand uitbreekt met hemelhoge vlammen… De kinderen waren muisstil en luisterden met grote aandacht.
Na Dwight nam Miga weer het woord om te vertellen over de actie met de origami kraanvogeltjes, de actie ’1000 tsuru voor Japan’. Veel van de kinderen wisten al hoe ze ze moesten vouwen en waren al enthousiast met acties voor het inzamelen van geld voor Japan aan de slag gegaan. Miga nodigde aan het eind van haar presentatie iedereen uit voor de vouw-middag op 23 maart van 14:00 bij de Gereformeerde kerk. Iedereen is dan welkom om mee te vouwen en mee te rijgen aan nog meer tsuru. Op naar de 1000 x 1000!
Helemaal aan het eind namen vooral de jongens onder de toehoorders de gelegenheid te baat om nog even een handtekening te vragen aan Dwight, die daar ervaren en met zichtbaar plezier aan meewerkte.